Oekraïne: de graanschuur en mijnbouwregio van de wereld
De oorlog in Oekraïne, die in 2014 begon, heeft meerdere materiaaltoeleveringsketens beïnvloed en verstoort de manier waarop de industrie grondstoffen en goederen inkoopt.
De pogingen van de Oekraïense regering om landbouwproducten te exporteren zijn de afgelopen maanden herhaaldelijk in het nieuws geweest. De oorlog heeft de landbouwactiviteiten in de regio verstoord en de infrastructuur beschadigd, wat heeft geleid tot lagere oogstopbrengsten en verminderde export van landbouwproducten zoals tarwe, gerst en zonnebloemolie. De blokkade van de scheepvaart beperkt ook de mogelijkheden om landbouwproducten te exporteren, waardoor Oekraïne zijn rol als ‘graanschuur van de wereld’ niet kan vervullen. Oekraïense exporteurs beschuldigen Rusland ervan leveringen opzettelijk te vertragen. Rusland is bovendien ’s werelds grootste tarwe-exporteur. Samen met Oekraïne zijn beide landen goed voor ongeveer 29% van de wereldwijde tarwe-exportmarkt, waardoor mondiale voedselzekerheid opnieuw onder de aandacht komt.
De oorlog heeft echter ook een impact op de mondiale industrie gehad. Oekraïne is een belangrijke producent van metalen grondstoffen zoals staal, aluminium en nikkel. De exportmarkt voor deze producten werd dubbel geraakt. Enerzijds beschadigden Russische aanvallen industriële installaties, anderzijds raakte de infrastructuur van de sector ernstig beschadigd: de energievoorziening, transport, handel en arbeidskrachten werden allemaal negatief beïnvloed door de oorlog, wat de productie en distributie van Oekraïense goederen beperkte.
De Donbas-regio in het oosten van Oekraïne, een belangrijk centrum voor kolen- en staalproductie, is het zwaarst getroffen. Gevechten in de regio hebben de mijnbouwactiviteiten verstoord en de infrastructuur beschadigd, wat heeft geleid tot een daling van de productie en export van kolen, ijzer en staal. Daarnaast produceert Oekraïne ook andere metalen zoals aluminium, nikkel en titanium.
De export van staal en aluminium is bijzonder belangrijk voor de industrie, omdat het veelzijdige materialen zijn die in een breed scala aan toepassingen worden gebruikt, van bouw en infrastructuur tot productie en transport. De impact van leveringsknelpunten is dan ook aanzienlijk.
Impact op de staalmarkt
De twee grootste producenten van staal en ijzer in Oekraïne zijn ArcelorMittal Kryvyi Rih en Metinvest. ArcelorMittal Kryvyi Rih is een dochteronderneming van de mondiale staalgigant ArcelorMittal. Het is een van de grootste staalproducenten in Oekraïne, met een jaarlijkse productiecapaciteit vóór de oorlog van ongeveer 8 miljoen ton ruw staal. Het bedrijf exploiteert meerdere staalfabrieken in het land, waaronder een grote geïntegreerde staalfabriek in Kryvyi Rih. Op 24 november werd, als gevolg van de massale raketaanval op infrastructuur in Oekraïne, het grootste deel van de staalproductie stilgelegd. De beschikbare elektriciteit was niet voldoende om meer dan 20% van de capaciteit te handhaven.
Metinvest is een groot Oekraïens mijnbouw- en metallurgiebedrijf en een van de grootste producenten van staal en ijzer in Oekraïne, met een jaarlijkse productiecapaciteit vóór de oorlog van ongeveer 14 miljoen ton ruw staal. Het bedrijf exploiteert meerdere staalfabrieken in het land en beschikt ook over ijzerertsmijnen in de Donbas-regio. In een interview met The Economist zei CEO van de groep, Yuriy Ryzhenkov: “Twee fabrieken in Marioepol zijn zwaar beschadigd. We weten niet hoe ernstig de schade is, maar de fabrieken zijn momenteel niet operationeel. En na de herovering zal het zeker tijd kosten om ze weer operationeel te krijgen.”
Vóór het uitbreken van de oorlog in Oekraïne in 2014 waren het land en beide bedrijven belangrijke producenten en exporteurs van staal en hadden zij een aanzienlijk aandeel in de mondiale staalmarkt. Volgens gegevens van de World Steel Association (WSA) stond Oekraïne in 2013 op de 14e plaats van grootste staalproducenten ter wereld, met een totale productie van ongeveer 24 miljoen ton. Wat export betreft, behoorde Oekraïne eveneens tot de grootste staalexporteurs ter wereld, met een marktaandeel van circa 2,5% in 2013. De belangrijkste exportmarkten van Oekraïne waren Rusland, Italië, Turkije, Egypte en Polen.
Na deze ontwikkelingen werden staalprijzen begin februari 2022, vóór het begin van de Russische aanvallen, nog geregistreerd op niveaus van circa 800 USD/ton. Inmiddels zijn de prijzen gestegen tot wel 1.900 USD/ton. Het is belangrijk op te merken dat de impact van de oorlog in Oekraïne niet de enige factor is die de wereldwijde staalprijzen beïnvloedt; ook vraag en aanbod, beleggerssentiment, economische groei en overheidsbeleid spelen een rol.
Impact op de aluminiummarkt
Oekraïne is een belangrijke producent van aluminium in Europa. Het land beschikt over een van de grootste aluminiumsmelters van Europa, Aluminium of Ukraine (AOU), ook bekend als de Alchevsk Aluminium Plant, evenals een aantal andere bedrijven die aluminiumproducten produceren, zoals Interpipe (stalen buizen, inclusief naadloze aluminium buizen, profielen en platen), UkrAluminium (een belangrijke producent van aluminiumplaten en -rollen, profielen en extrusies) en DniproAluminium (aluminiumfolie, platen en plaatmateriaal).
Wat de productie betreft, produceerde Oekraïne vóór de oorlog ongeveer 230.000 ton aluminium per jaar, maar de productie is sindsdien gedaald. In oktober 2021 en opnieuw in januari 2022 overschreden de aluminiumprijzen de 3.000 USD per ton. Gedurende een korte periode in maart werden prijzen boven de 3.700 USD bereikt. Inmiddels is de aluminiumprijs gedaald tot ongeveer 2.600 USD, wat nog steeds aanzienlijk hoger is dan in het afgelopen decennium, toen prijzen meestal tussen 1.500 USD en 2.000 USD lagen.
Effect op industriële mkb-bedrijven
De verstoring van deze toeleveringsketens heeft een aanzienlijke impact gehad op de Oekraïense economie en heeft ook de economieën beïnvloed van andere landen die afhankelijk zijn van deze materialen en producten. Naast Oekraïne is ook Rusland een belangrijke producent van metalen. De export van Russische grondstoffen, met name naar westerse landen, is sterk beïnvloed door de sancties. Rusland controleert ongeveer 10% van de wereldwijde koperreserves en is een belangrijke producent van nikkel en platina. Tegelijkertijd verliezen mkb-bedrijven twee van hun markten. Hierdoor zijn er momenteel veel risicofactoren bij de inkoop van grondstoffen en metalen componenten, die van groot belang zijn voor de industrie.
Met name kleine en middelgrote ondernemingen kunnen daarom nauwelijks nog vertrouwen op bestaande toeleveringsketens en zoeken zij naar nieuwe inkoopoplossingen. Het is duidelijk dat hoe kleiner het bedrijf en daarmee de inkoopkracht, hoe groter de instabiliteit in de toeleveringsketen wordt. Volgens een studie van KfW maakt meer dan een derde van de bedrijven met een omzet tot 500 miljoen euro zich bijzonder zorgen over de gevolgen van de oorlog in Oekraïne en moet de inkoopstrategie worden heroverwogen.
Van lineaire toeleveringsketens naar gedistribueerde netwerken
Om de nadelen van schaal en het gebrek aan crisisbestendigheid van lineaire en directe leveranciersrelaties te overwinnen, vertrouwen mkb-bedrijven steeds vaker op intelligente inkoopoplossingen met veerkrachtige leveranciersnetwerken. Digitale productieplatforms beheren complexe inkoopprocessen en vergroten de inkoopkracht door projecten te bundelen. Dit heeft een positief effect op leverbetrouwbaarheid, inkoopvoorwaarden en inkoopkosten voor mkb-bedrijven.
InstaWerk is een productieplatform dat zich richt op de inkoop van CNC-gedraaide en gefreesde onderdelen. Via het leveranciersnetwerk kunnen klanten gebruikmaken van de capaciteit van 3.000 machines. Gebruiksvriendelijke online bestelopties en directe ondersteuning voor veeleisende projecten helpen mkb-bedrijven concurrerend te blijven op wereldwijde markten, ondanks toenemende turbulentie.
De crises van de afgelopen jaren veroorzaken een ingrijpende verschuiving in de inkoopprocessen van bedrijven, van lineaire afhankelijkheden naar veerkrachtige toeleveringsnetwerken. Door ons te specialiseren in CNC-productie bij InstaWerk kunnen wij ons voordeel van gedistribueerde productie inzetten voor u, met een hoge mate van specialisatie.
