Digitale transformatie in de maakindustrie: dataruimtes en Manufacturing-X in de praktijk
De industriële sector ondergaat een ingrijpende digitale transformatie, waarbij datagedreven ecosystemen een sleutelrol spelen. Centraal in deze ontwikkeling staan dataruimtes — gefedereerde, veilige omgevingen die zijn ontworpen voor gegevensuitwisseling. Momenteel krijgt, binnen het initiatief Manufacturing-X, een sectoroverstijgende dataruimte voor de maakindustrie vorm. Het doel is bedrijven in staat te stellen data gezamenlijk en soeverein te benutten over hun volledige waardeketens heen, waardoor concurrentiekracht, veerkracht en duurzaamheid worden versterkt.
Dit artikel geeft een overzicht van de digitale transformatie in de productie en onderzoekt hoe Manufacturing-X en de technische kerncomponent, de MX-Port, functioneren. Aan de hand van twee concrete use cases van InstaWerk — een pionier op het gebied van digitale CNC-productie — laten we zien hoe realtime data van de werkvloer nauwkeurigere berekeningen mogelijk maakt en hoe een Manufacturer Information Service (MIS) de intelligente onboarding van nieuwe productiepartners ondersteunt. Tot slot bespreken we hoe deze oplossingen worden geïntegreerd in bestaande bedrijfsprocessen en wat hun strategische relevantie is voor besluitvormers in de industrie.
Manufacturing-X en MX-Port: interoperabiliteit en datasoevereiniteit in de praktijk
De kern van Manufacturing-X is de visie op een gedecentraliseerde en betrouwbare gegevensuitwisseling tussen industriële partners. Technisch wordt dit mogelijk gemaakt door de MX-Port — een open framework dat fungeert als een “gedeelde servicebox” waarmee bedrijven veilig en gestandaardiseerd data kunnen uitwisselen over organisatorische grenzen heen.
De MX-Port hanteert een meerlagige aanpak en adresseert essentiële vereisten zoals interoperabiliteit, vertrouwen en beveiliging, schaalbaarheid en datasoevereiniteit. Daarbij bouwt het voort op bestaande standaarden en initiatieven, waaronder Gaia-X, Catena-X, Plattform Industrie 4.0, IDTA (Industrial Digital Twin Association) en de OPC Foundation. Deze basis maakt het mogelijk een raamwerk te creëren waarin elke deelnemer de controle over zijn data behoudt — een cruciaal principe, aangezien “een dataruimte een vertrouwensruimte vereist, omdat alleen daar bedrijven bereid zijn hun waardevolle bezit — data — te laten stromen”.
De MX-Port breidt bestaande concepten verder uit door ook connectiviteit tot op de werkvloer te ondersteunen, een aspect dat voorheen niet werd meegenomen in de automotive dataruimte Catena-X. Daarnaast houdt het rekening met sectorspecifieke eisen, zoals nieuwe businessmodellen waaronder firmware-updates voor machines of “Equipment as a Service”-aanbiedingen in ruil voor data.
In essentie biedt de MX-Port een integratiearchitectuur waarmee verschillende softwaretoepassingen uniform kunnen worden gekoppeld zonder dat voor elk geval proprietaire interfaces nodig zijn. Strategisch gezien belooft Manufacturing-X een doorbraak in digitale samenwerking. “Met de bottom-upbenadering van Manufacturing-X om data te delen zonder de soevereiniteit erover te verliezen, hebben we deze gordiaanse knoop eindelijk doorgehakt,” aldus Hartmut Rauen van VDMA. Bedrijven kunnen hun domeinkennis langs de supply chain winstgevend inzetten zonder de controle over hun data over te dragen aan centrale platformexploitanten of hyperscalers. Deze gefedereerde benadering van dataruimtes schept vertrouwen en stimuleert datadeling — essentiële randvoorwaarden voor de acceptatie en het gebruik van digitale ecosystemen in de industrie.
Use case 1: nauwkeurigere prijs- en levertijdberekeningen met realtime data van de werkvloer
InstaWerk — bekend als Duitslands toonaangevende platform voor CNC-componenten — stelt klanten al in staat CAD-modellen te uploaden en realtime prijzen en leverdata te ontvangen. Deze directe berekening versnelt het bestelproces aanzienlijk en verlaagt de kosten. De nauwkeurigheid van dergelijke berekeningen was echter voorheen beperkt door een gebrek aan data. Offertes waren vaak gebaseerd op gemiddelde marktveronderstellingen en statische gegevens, omdat realtime informatie uit de productie ontbrak.
De uitdagingen waren duidelijk: capaciteiten bij productiepartners moesten deels handmatig worden opgevraagd, beschikbare machinebezetting was slechts ongestructureerd of niet digitaal beschikbaar, en er was weinig transparantie over machine-uurtarieven en actuele vrije slots. Kortom, het platform kon alleen rekenen met een geschatte totale marktcapaciteit zonder realtime inzicht in afzonderlijke werkplaatsen.
Met ondersteuning van Manufacturing-X heeft InstaWerk een dataruimte-prototype ontwikkeld om deze kloof te overbruggen. De kern van deze aanpak is een directe koppeling met de werkvloer: via een MX-Port kunnen machines in het productienetwerk van InstaWerk realtime data leveren. Dit omvat actuele informatie over machinebezetting, onderhoudsstatus en beschikbare capaciteit — alles binnen de grenzen die elke partner zelf kiest te delen, in lijn met het principe van datasoevereiniteit.
InstaWerk maakt gebruik van eigen modules voor realtime dataverwerking en gestandaardiseerde servicequeries. Een praktisch voorbeeld is een digitale tweeling of een digitaal capaciteitsdashboard: productiepartners kunnen hun beschikbare tijdslots, machinecapaciteiten en kostenparameters gestructureerd invoeren en bijwerken. Al deze informatie stroomt in de berekeningssoftware. Het resultaat: prijs- en levertijdprognoses worden aanzienlijk nauwkeuriger en dynamischer. In plaats van conservatieve buffertijden kan InstaWerk nu vaak levertijden aanbieden die realistisch haalbaar zijn op basis van daadwerkelijk beschikbare capaciteit — soms zelfs korter. Ook kostenfactoren kunnen beter worden ingeschat, doordat bekend is welke machine met welk uurtarief waarschijnlijk de opdracht uitvoert.
Voor inkopers betekent dit een betrouwbaardere service en minder onaangename verrassingen; voor producenten in het netwerk biedt datatransparantie de mogelijkheid om hun bezettingsgraad te verhogen en opdrachten te ontvangen die exact aansluiten bij hun actuele capaciteitssituatie. Al met al ontstaat een duidelijke win-winsituatie: efficiëntie en snelheid in het inkoopproces nemen toe zonder concessies te doen aan kwaliteit of kostenbeheersing.
Use case 2: intelligente onboarding van nieuwe productiepartners via MIS en MX-Port
Een ander strategisch voordeel van de dataruimte-infrastructuur wordt zichtbaar bij de onboarding van nieuwe productiepartners. Hoewel InstaWerk beschikt over een uitgebreid netwerk van meer dan 3.000 CNC-machines, vereisen specifieke klantaanvragen soms nieuwe competenties of extra capaciteit. Voorheen betekende dit tijdrovende leverancierszoektochten, handmatige verificatieprocessen en langdurige audits voordat een nieuwe partner productief kon worden geïntegreerd.
Tegenwoordig is het proces aanzienlijk intelligenter. Binnen het kader van Manufacturing-X is de Manufacturer Information Service (MIS) ontwikkeld — een digitale dienst die op gestandaardiseerde wijze geschikte producenten kan identificeren.
Hoe werkt dit in de praktijk? Wanneer InstaWerk tegen capaciteitsgrenzen aanloopt of met specifieke eisen wordt geconfronteerd, kan het platform automatisch een zoekopdracht binnen het netwerk versturen. Via de MX-Port wordt een aanvraag met relevante parameters — zoals materiaal, productieproces, vereiste certificeringen, leverlocatie en tijdsframe — omgezet in een gestandaardiseerde datastructuur en naar de MIS verzonden.
De MIS fungeert als een gedistribueerde industriële directory: zij doorzoekt gekoppelde dataruimtes en partnerregisters op productiebedrijven die exact aan deze eisen voldoen. Daarbij staat datasoevereiniteit centraal. De bevraagde bedrijven bepalen zelf welke informatie (bijvoorbeeld over machines, capaciteiten en beschikbare capaciteit) zij in de dataruimte delen. Het proces respecteert vertrouwelijke informatie en werkt op basis van een opt-inprincipe.
Wanneer de MIS geschikte kandidaten identificeert, ontvangt InstaWerk binnen korte tijd een antwoordbestand met potentiële nieuwe productiepartners, inclusief informatie over hun capaciteiten, beschikbaarheid en kwaliteitscertificeringen. Wat voorheen een arbeidsintensief onderzoeksproces van meerdere dagen was, wordt nu een bijna directe digitale match.
Vervolgens kan InstaWerk deze kandidaten direct benaderen en het onboardingproces aanzienlijk versnellen. Een eerste kennismakingsgesprek of zelfs een remote audit (bijvoorbeeld via video) kan volstaan om de geschiktheid te verifiëren. Dankzij de vooraf door de MIS aangeleverde gestructureerde data is er al een duidelijk beeld van de capaciteiten van de potentiële partner. Zodra een nieuwe partner is gevalideerd, kan de eerste order worden geplaatst — vaak binnen dagen in plaats van weken.
De technische basis van deze naadloze onboarding is opnieuw de MX-Port. Deze zorgt ervoor dat authenticatie en communicatie tussen alle partijen uniform zijn geregeld. De MX-Port bouwt vertrouwen op door geïntegreerd rollen- en rechtenbeheer: alle partijen weten wie toegang heeft tot welke data en met welk doel — en dat data slechts tijdelijk en doelgericht stroomt. Daarnaast maakt de MIS gebruik van gevestigde IDTA-standaarden voor datamodellen, waardoor informatie over leveranciers en machines in een gemeenschappelijke “taal” wordt gepresenteerd.
InstaWerk draagt actief zijn praktijkervaring bij aan dit ontwikkelinitiatief om ervoor te zorgen dat de MX-Port en haar diensten aansluiten op de behoeften van moderne productieplatforms. De voordelen zijn duidelijk: door gestandaardiseerde netwerkkoppeling versterkt InstaWerk de veerkracht van zijn supply chain en maakt het snelle integratie van nieuwe partners mogelijk wanneer dat nodig is — zonder concessies te doen aan kwaliteit of snelheid.
Integratie in bedrijfsprocessen: van ERP-koppeling tot raamovereenkomsten
Een digitale oplossing ontplooit haar volledige potentieel pas wanneer zij naadloos is geïntegreerd in de bestaande processen van de gebruiker. InstaWerk speelt hierop in door al compatibiliteit te bieden met gangbare bedrijfssoftware. Concreet levert InstaWerk ERP-integratie via een OCI-interface (Open Catalog Interface), waardoor klanten direct toegang hebben tot de instant quoting- en bestelfunctionaliteit van InstaWerk vanuit hun ERP- of inkoopsystemen. Via een zogenoemde punch-out worden gebruikers naadloos vanuit hun ERP naar de webcatalogus van InstaWerk geleid, waar zij hun onderdeel kunnen selecteren of configureren en vervolgens met de afgeronde bestelling direct terugkeren naar het ERP-systeem. Het volledige inkoopproces verloopt zonder mediabreuken. Dit elimineert tijdrovende handmatige gegevensinvoer; zelfs op maat ontworpen onderdelen kunnen net zo eenvoudig worden besteld als catalogusartikelen. Het effect is aanzienlijk: operationele inkoopkosten kunnen met wel 90% worden verlaagd, met name doordat tijdsintensieve stappen en potentiële fouten worden vermeden.
Daarnaast integreert InstaWerk zich flexibel in bestaande workflows. Bedrijven kunnen traditionele goedkeuringsprocessen blijven gebruiken of formele offertes aanvragen. Op verzoek levert InstaWerk een schriftelijke offerte die de inkoopafdeling intern kan beoordelen en goedkeuren voordat de bestelling wordt geplaatst. Tegelijkertijd openen de digitale interfaces nieuwe mogelijkheden om langdurige samenwerkingen efficiënt vorm te geven. Veel InstaWerk-klanten sluiten raamovereenkomsten of leverancierscontracten die via het platform worden beheerd. Zo kunnen overeengekomen speciale voorwaarden of afroepquota in het systeem worden vastgelegd, waardoor terugkerende bestellingen onder vooraf gedefinieerde contractvoorwaarden kunnen worden geplaatst.
De combinatie van een flexibel online productieplatform en een planbare samenwerking biedt het beste van twee werelden: spontane behoeften kunnen worden ingevuld zonder langdurige onderhandelingen — terwijl beide partijen profiteren van de zekerheid van een contractuele basis. Bovendien zijn de volledige historie en communicatie centraal traceerbaar, wat de transparantie in de hele supply chain vergroot. Strategische beslissingen — zoals make-or-buy of capaciteitsallocatie — kunnen worden gebaseerd op datagedreven feedback, aangezien alle relevante informatie — van prijzen en levertijden tot kwaliteitsperformance — digitaal beschikbaar is.
Conclusie: versterking van de industriële concurrentiekracht door digitale diensten
Deze voorbeelden maken één ding duidelijk: digitale dataruimtes en diensten zoals Manufacturing-X zijn geen doel op zich, maar krachtige enablers van echte bedrijfswaarde. Wanneer data veilig en in gestandaardiseerde formaten kan worden gedeeld, neemt de efficiëntie toe — offertes en processen verlopen sneller en met minder fouten — en verbetert de transparantie, omdat beschikbaarheids- en statusdata op elk moment inzichtelijk zijn. Tegelijkertijd neemt de veerkracht van de supply chain toe: bedrijven kunnen flexibeler reageren op verstoringen, alternatieve leveranciers onboarden en proactiever plannen.
Met zijn use cases binnen het onderzoeksinitiatief Factory-X laat InstaWerk zien hoe dergelijke innovatieve benaderingen er in de toekomst uit zullen zien. MX-Port en Manufacturing-X bieden het technische kader — interoperabiliteit, datasoevereiniteit en beveiliging — terwijl InstaWerk de praktische waarde levert, zoals nauwkeurige realtime prijsstelling, kwaliteitsbewaking en geautomatiseerd partnerbeheer. Voor besluitvormers in de industrie is dit een kans om inkoop en productie naar een hoger niveau te tillen. Wie open data-ecosystemen vroegtijdig omarmt, kan efficiëntiewinsten realiseren in sourcing en ontwikkeling, robuustere operaties opbouwen en diepere inzichten verkrijgen — en zo een concurrentievoordeel veiligstellen.
De digitale transformatie van de industrie is in volle gang en dataruimtes zoals Manufacturing-X effenen het pad naar een toekomst waarin samenwerking en datastromen hand in hand gaan. Bedrijven die actief bijdragen aan het vormgeven van deze transformatie zullen profiteren van grotere wendbaarheid en concurrentiekracht. Dit is het juiste moment om koers te bepalen. Neem contact met ons op om de kansen voor uw organisatie te verkennen.
Why choose InstaWerk?
